Υπάχουν αρκετοί μύθοι που περιστοιχίζουν την επίσκεψη σε ψυχολόγο ή άλλο ειδικό ψυχικής υγείας, οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι βασισμένοι σε απεικονίσεις της ποπ κουλτούρας (τηλεόραση, κινηματογράφος) και άλλοι σε παρελθοντικές αντιλήψεις και θεωρήσεις που συνήθως δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Είναι χρήσιμο να ξεχωρίσουμε την αλήθεια από το μύθο, ώστε να έχουμε την ευκαιρία να ωφεληθούμε από αυτά που έχει να μας προσφέρει η ψυχοθεραπεία.
Μύθος:
Μόνο οι τρελοί πηγαίνουν για ψυχοθεραπεία.
Πραγματικότητα:
Οι άνθρωποι αναζητούν βοήθεια για μια πολλούς λόγους: Κάποιοι, για να θεραπεύσουν προβλήματα όπως κατάθλιψη, άγχος, φοβίες, κατάχρηση ουσιών κλπ. Κάποιοι άλλοι, γιατί χρειάζονται βοήθεια για να αντιμετωπίσουν μεγάλες αλλαγές στη ζωή τους: ένα διαζύγιο, την απώλεια της δουλειάς τους, τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου. Άλλοι για να αλλάξουν βλαπτικές συμπεριφορές: επιθετικότητα, παρορμητικότητα, επιπόλαιες συμπεριφορές. Κάποιοι χρειάζονται βοήθεια για να διαχειριστούν και να εξισορροπήσουν τις απαιτήσεις του να είσαι γονιός με τη δουλειά και τις υπόλοιπες ευθύνες, να λειτουργήσουν έχοντας μία σοβαρή ή χρόνια ασθένεια, να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τους άλλους, ή γενικά να μάθουν να διαχειρίζονται καλύτερα οποιαδήποτε στρεσογόνο κατάσταση. Οποιοσδήποτε μπορεί μέσα από την ψυχοθεραπεία, να γίνει πολύ καλύτερος στο να λύνει τα προβλήματά του.
Το στίγμα του να ζητήσει κάποιος βοήθεια για την ψυχολογικούς λόγους, λειτουργούσε όντως αποτρεπτικά για πολλούς στο παρελθόν. Πλέον, το να ζητήσει κάποιος βοήθεια, δείχνει ευρηματικότητα και δύναμη να προχωρήσει μπροστά. Πέρα από αυτό, συνεχώς οι ερευνητές ανακαλύπτουν ισχυρούς δεσμούς μεταξύ της ψυχικής και σωματικής υγείας, δημιουργώντας ένα συνεχές μεταξύ των δύο.
Μύθος:
Μόνο οι αδύναμοι ζητουν βοήθεια.
Πραγματικότητα:
Η ζωή είναι δύσκολή για όλους και ένας τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι καταφέρνουν να την κάνουν πιο εύκολη και πιο υποφερτή, είναι το να ζητά ο ένας τη βοήθεια του άλλου. Δεν συνιστά αδυναμία το να μή θέλει κάποιος να επωμιστεί αποκλειστικά το βάρος της εύρεσης λύσεων και να εμπιστευτεί έναν ειδικό για αυτό. Όπως είπαμε και παραπάνω, αυτό θεωρείται εφευρετικότητα.
Μύθος:
Το να μιλάω με συγγενείς και φίλους είναι το ίδιο με την ψυχοθεραπεία.
Πραγματικότητα:
Η στήριξη των δικών μας ανθρώπων είναι όντως σημαντική σε φάσεις της ζωής μας που αντιμετωπίζουμε δυσκολίες. Παρ’όλα αυτά, ένας ψυχοθεραπευτής, μπορεί να προσφέρει πολύ περισσότερα από αυτό. Έχει πολυετή εκπαίδευση, εξειδίκευση και εμπειρία, κάτι που τον κάνει ειδικό στο να αναγνωρίζει, να καταλαβαίνει και να θεραπεύει σύνθετα προβλήματα. Οι τεχνικές που χρησιμοποιεί μέσα στην ψυχοθεραπεία, αναπτύχθηκαν μετά από δεκαετίες έρευνας και πειραματισμού και στοχεύουν με πολύ συγκεκριμένο τρόπο στην αλλαγή. Δεν είναι απλά «μιλάω και με ακούει». Μπορεί να αναγνωρίσει μοτίβα συμπεριφορών και σκέψεων με αντικειμενικότητα, κάτι που δεν είναι δυνατό να συμβεί μέσα στο φιλικό ή οικογενειακό περιβάλλον, όπου η αντικειμενικότητα δεν μπορεί να υπάρξει. Επίσης, μπορεί κάποιος να είναι απόλυτα ειλικρινής με τον ψυχολόγο του, καθώς ότι πει δεν θα μεταφερθεί σε κανέναν άλλο άνθρωπο. Πολλοί έχουν συζητήσει με τους θεραπευτές τους, πράγματα που δεν τα έχουν πεί ποτέ σε κανέναν.
Μύθος:
Μπορεί κάποιος να τα καταφέρει και μόνος του, αν κάνει θετικές σκέψεις και βάλει τα δυνατά του.
Πραγματικότητα:
Μερικά πράγματα είναι αδύνατο να τα αντιμετωπίσει κάποιος μόνος του. Είναι σαν να προσπαθεί να χειρουργήσει τον εαυτό του. Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν μόνοι τους, και περνάνε μήνες ή χρόνια μέχρι να διαπιστώσουν οτι δεν μπορούν να τα καταφέρουν μόνοι τους. Το να ζητήσει κάποιος βοήθεια, δεν είναι ένδειξη οτι απέτυχε, αντιθέτως, το να παραδεχτεί οτι χρειάζεται βοήθεια, δείχνει θάρρος και δύναμη.
Μύθος:
Ο ψυχολόγος απλά θα με ακούσει. Γιατί να πληρώσω κάποιον να με ακούει να γκρινιάζω;
Πραγματικότητα:
Στην αρχή της ψυχοθεραπείας, ο ψυχολόγος θα ακούσει τι έχεις να πεις και θα σου ζητήσει να περιγράψεις τα προβλήματα που σε οδήγησαν εκει. Αλλά αυτό είναι απλά η αρχή. Θα συγκεντρώσει πληροφορίες σχετικά με την ιστορία σου και το ιστορικό των προβλημάτων σου και άλλων σημαντικών πτυχών της ζωής σου, καθώς επίσης και για τους τρόπους με τους οποίους έχεις προσπαθήσει έως τώρα να αντιμετωπίσεις το πρόβλημα. Η ψυχοθεραπεία είναι μία διαδραστική, συνεργατική διαδικασία που βασίζεται στο διάλογο και στην ενεργητική συμμετοχή με στόχο την επίλυση προβλημάτων. Από εκεί και πέρα, θα οργανώσει ένα θεραπευτικό πλάνο που θα ανταποκρίνεται στις δικές σου συγκεκριμένες ανάγκες, θα σε εκπαιδεύσει σε τεχνικές που στοχέυουν στην βελτίωση του τρόπου που χειρίζεσαι τα προβλήματα και μπορεί να σου δώσει δουλειά για το σπίτι, ώστε να εξασκήθεις στη χρήση των δεξιοτήτων που σου μαθαίνει.
Μύθος:
Ο ψυχολόγος θα αποδώσει όλα τα προβλήματα στο παρελθόν και στους γονείς.
Πραγματικότητα:
Σίγουρα ένα τμήμα της ψυχοθεραπείας θα περιλαμβάνει τη διερεύνηση των εμπειριών της παιδικής ηλικίας και τον εντοπισμό σημαντικών γεγονότων που επηρέασαν τη ζωή σου. Πληροφορίες που έχουν να κάνουν με την οικογένειά σου, μπορεί να βοηθήσουν τον ψυχολόγο να καταλάβει τις τωρινές αντιλήψεις και συναισθήματά σου, τις στρατηγικές που χρησιμοποιείς για τα προβλήματά σου. Ο λόγος που χρειάζεται να εξερευνήσουμε το παρελθόν είναι για να καταλάβουμε καλύτερα το παρόν και να κάνουμε θετικές αλλαγές για το μέλλον. Σε άλλες περιπτώσεις, ο ψυχολόγος θα επικεντρωθεί στο τωρινό πρόβλημα που σε έφερε στο γραφείο, χωρις να ασχοληθεί καθόλου με το παρελθόν. Θα μάθεις πώς να ενσωματώνεις τεχνικές και να χρησιμοποιείς εργαλεία που θα σε βοηθήσουν να αλλάξεις τον τρόπο σκέψης ή τη συμπεριφορά σου, που συνεισφέρουν στο πρόβλημα.
Το ποιόν δρόμο θα ακολουθήσεις με τον ψυχολόγο σου, εξαρτάται από την ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που ακολουθεί και το είδος των προβλημάτων. Συμπερασματικά όμως, η απόδοση ευθυνών στο περιβάλλον και τους γονείς δεν είναι ο στόχος της ψυχοθεραπείας, αλλά η αλλαγές σε εσένα και τον τρόπο που χειρίζεσαι τις καταστάσεις.
Μύθος:
Θα χρειαστεί να κάνω ψυχοθεραπεία για χρόνια, ή για όλη μου τη ζωή.
Πραγματικότητα:
Σίγουρα ο καθένας έχει διαφορετικό ρυθμό στην πρόοδό του κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Γενικά όμως, οι έρευνες αναφέρουν ότι οι μισοί θεραπευόμενοι άρχισαν να βελτιώνονται μετά από μόλις 8 συνεδρίες, ενώ το 75% βελτιώθηκε μετά από 6 μήνες θεραπείας. Η διάρκεια είναι κάτι που μπορείς να συζητήσεις με τον θεραπευτή σου, όταν διαμορφώνετε το πλάνο της θεραπείας. Ο στόχος του ψυχολόγου δεν είναι να σε κρατήσει για πάντα ως πελάτη, αλλά η αυτονομία σου, να σε βοηθήσει δηλαδή να λειτουργείς μόνος σου με έναν αποτελεσματικότερο τρόπο.
Ιωαννης Αν. Τζικας MSc., Ψυχολογος - Ψυχοθεραπευτης 